Thị trường 1,4 tỷ dân vẫn là chưa đủ
Trong nhiều năm, Trung Quốc được xem là “mảnh đất vàng” của thương mại điện tử. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp như JD.com, Alibaba Group hay Pinduoduo, quy mô lớn không còn đồng nghĩa với tăng trưởng dễ dàng.
Cạnh tranh nội địa ngày càng gay gắt khiến biên lợi nhuận bị bào mòn. Đồng thời, nền kinh tế tăng trưởng chậm lại khiến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, đặc biệt với các mặt hàng không thiết yếu như điện tử hay đồ gia dụng. Ngay cả những chính sách kích cầu từ chính phủ cũng đang dần thu hẹp, khiến dư địa tăng trưởng trong nước ngày càng hạn chế.
Trong bối cảnh đó, việc mở rộng ra thị trường quốc tế không còn là lựa chọn chiến lược, mà gần như là con đường bắt buộc nếu các doanh nghiệp muốn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng.
JD.com và tham vọng “đi nhanh hơn cả đối thủ”
Sau nhiều lần thử nghiệm chưa thành công, JD.com đang quay trở lại thị trường quốc tế với một cách tiếp cận quyết liệt hơn. Lần này, họ không chỉ mang sản phẩm đi bán, mà mang theo cả hệ thống logistics do chính mình xây dựng.
Các kho hàng đã được thiết lập tại nhiều quốc gia châu Âu như Anh, Pháp, Đức, Bỉ, Hà Lan và Luxembourg. Cùng với đó là đội ngũ giao hàng riêng, cho phép JD.com triển khai dịch vụ giao trong ngày tại một số khu vực. Đây là lợi thế cực lớn, bởi tốc độ giao hàng luôn là yếu tố quyết định trải nghiệm người dùng trong TMĐT.
Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi chi phí đầu tư cực cao. Việc sở hữu kho bãi, vận hành logistics và duy trì đội ngũ giao hàng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chấp nhận một giai đoạn dài “đốt tiền” trước khi có thể sinh lời.
“Đốt tiền” để giành thị phần: chiến lược quen thuộc
JD.com không phải là trường hợp cá biệt. Alibaba Group với AliExpress và Pinduoduo với Temu cũng đang áp dụng chiến lược tương tự.
Điểm chung của các nền tảng này là sẵn sàng hy sinh lợi nhuận để đổi lấy tăng trưởng. Họ tung ra hàng loạt chương trình giảm giá sâu, miễn phí vận chuyển và trợ giá sản phẩm để nhanh chóng thu hút người dùng mới.
Một ví dụ điển hình là tại thị trường Anh, có thời điểm sản phẩm như Apple AirPods được bán thấp hơn khoảng 20 phần trăm so với giá niêm yết. Đây không chỉ là chiến lược marketing, mà là cách để “mua” hành vi người dùng.
Nhưng cái giá phải trả là không hề nhỏ. JD.com ghi nhận doanh thu tăng khoảng 10 phần trăm trong năm qua, nhưng lợi nhuận ròng lại giảm tới một nửa. Cổ phiếu của hãng cũng giảm mạnh, phản ánh sự lo ngại của nhà đầu tư về chiến lược tăng trưởng bằng chi phí.
Amazon chưa bị đe dọa ngay, nhưng không thể chủ quan
Ở thời điểm hiện tại, Amazon vẫn là người dẫn đầu với khoảng cách đáng kể. Hệ sinh thái toàn diện, từ nền tảng bán hàng, logistics đến dịch vụ cloud, giúp họ duy trì lợi thế mà các đối thủ khó có thể bắt kịp trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, điều đáng lo không nằm ở quy mô mà nằm ở chiến lược cạnh tranh. Khi các đối thủ chấp nhận “đốt tiền” để giảm giá, họ có thể kéo toàn bộ thị trường vào một cuộc chiến giá khốc liệt.
Nếu người tiêu dùng quen với việc mua hàng giá rẻ, được trợ giá và giao nhanh, áp lực sẽ buộc Amazon phải phản ứng. Và khi đó, lợi nhuận toàn ngành có thể bị ảnh hưởng, không chỉ riêng một doanh nghiệp nào.
Cuộc chơi đang thay đổi theo hướng có lợi cho người dùng
Điểm rõ ràng nhất của làn sóng mở rộng này là lợi ích dành cho người tiêu dùng. Họ có nhiều lựa chọn hơn, giá tốt hơn và trải nghiệm ngày càng được cải thiện.
Những tiêu chuẩn từng được xem là cao cấp như giao hàng nhanh, miễn phí vận chuyển hay giá ưu đãi sâu đang dần trở thành điều “bình thường mới”. Đây chính là kết quả trực tiếp của cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa các nền tảng.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn là những lợi ích này có bền vững hay không. Khi các doanh nghiệp không còn sẵn sàng “đốt tiền”, thị trường có thể sẽ điều chỉnh lại, và người tiêu dùng có thể không còn được hưởng mức giá hấp dẫn như hiện tại.
Sự mở rộng toàn cầu của các nền tảng TMĐT Trung Quốc không chỉ là một bước đi chiến lược, mà còn là dấu hiệu cho thấy ngành thương mại điện tử đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới.
Các công ty như JD.com, Alibaba Group và Pinduoduo đang chấp nhận rủi ro lớn để đổi lấy cơ hội toàn cầu. Trong khi đó, Amazon dù vẫn vững vàng, nhưng chắc chắn sẽ phải điều chỉnh chiến lược nếu cuộc chiến giá leo thang.
Và cuối cùng, như nhiều lần trong lịch sử công nghệ, người chiến thắng ngắn hạn có thể chưa rõ ràng.
Nhưng một điều chắc chắn: luật chơi đã thay đổi.